Titre
Uit den dood en andere schetsen, gesigneerd: “van der schrijver okt. ’89”
Auteur
Aletrino, Arnold
Langue
néerlandais
Éditeur
Amsterdam, H. Eisendrath
Prix
€ 190,00(Excl. toute livraison)
Détails
zonder jaar (1889), 1e druk, 137 [2] blz. Donkergroene linnen uitgeversband met ingeweven diagonale structuur; goudkleurige dubbele kaderlijnen; goudopdruk met onder de titel een klein klavertje-drie; onderaan in goud Amsterdam en H. Eisendrath.
Plus d'informations
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Over de inhoud: Tekstfragment (blz. 14 e.v.):
De gewoonte had meêgeholpen om de walging te overwinnen en hij was door den snijkamer gegaan als door een vuil, smerig, stinkend steegje.
Later in het gasthuis had hij doode menschen gezien!
Hij herinnerde zich den eerste, een man dien hij als patiënt op de zaal had gekend met phthisis.
In het midden van de stille, leêge zaal, op den bekenden tafel, lag het lijk onder een groezelig, wit laken.
Alleen de voeten staken er uit, met droog geplooid vel en lange, vuile, misvormde nagels. Het gezicht Arnold Aletrino, Uit den dood en andere schetsen was bloot. Verward en vuil door het speeksel, dat in de laatste oogenblikken uit den mond was geloopen en dat tot een korst was opgedroogd, kroesde een rosse, grijs gevlekte baard om de ingevallen wangen en smoezelig blauwe lippen. Het grijze haar wirwarde over den opstaanden rand van den tafel. De knecht was binnengekomen om alles voor college klaar te maken en had het laken weggetrokken. Mager, rose bleek van kleur met een ingetrokken buik die groen begon te worden, lag ’t cadaver op den rug.
De heupbeenderen teekenden zich onder het gladgespannen vel en de ribben geleken een dun latwerk, waarover de huid was getrokken. De armen die naast ’t lijf lagen, leken veel te lang en de kleine, witte, zachte handen, die flauw waren gebogen in de vingergeledingen, schenen nog te leven in haar onbewegelijkheid. De omringende stilte maakte ze nog onbewegelijker. Het was een matbleeke rust waarin ’t cadaver lag; de scherpgeteekende levenskleuren waren uitgevloeid tot onbestemde, vage, rusttinten.
Hij had het lichaam weêr voor zich gezien zooals op de zaal en had ’t weêr hooren spreken; ’t was hem geweest als zag hij de borst intrekken en uitzetten in den pijnlijken hoest dien hij zoo dikwijls had gehoord.
Nu, na langen tijd, terwijl hij in de vlam zat te staren, kwam hem het beeld weêr voor den geest. Hij zag weêr den knecht die, met een ruwen zwaai, terpentijn op de haren goot en kreeg in zijn oogen weêr de brandende pijn, die hij voelde, toen hij een druppel langs ’t voorhoofd naar een der ooghoeken zag rollen. Onwillekeurig had hij toen zijn oogen dicht geknepen en de tanden op elkaâr gedrukt van de pijn die hem ’t cadaver scheen te hebben. Maar de druppel was stil verder gerold langs de neus, naar onder, als een groote, eenzame traan. Het had hem pijn gedaan toen hij het mes op de koude huid zag zetten; het was hem geweest alsof zijn eigen lichaam werd geopend en of er met ruwe hand gewoeld werd in zijn eigen ingewanden.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Recensie (De Gids. Jaargang 53 (1889)):
Uit den dood en andere schetsen door A. Aletrino. Amsterdam, H. Eisendrath.
De schrijver dezer schetsen is arts. Niet een arts die zijn vak eenvoudig als een broodwinning beschouwt, als een zaak, welke hem eenige uren in beslag neemt, maar waaraan hij, zoodra de deur van de ziekenkamer of de poort van het gasthuis achter hem is dicht gevallen, niet meer denkt. De heer Aletrino is vervuld van zijn vak; het neemt zijn geheele leven in; zijn ziekenhuis, zijn zieken, zijn dooden zelfs, verlaten hem niet; zij volgen hem op straat, aan zijn schrijftafel, in zijn nachtwake. Maar in dien arts schuilt tevens een kunstenaar, die er hem toe drong, de indrukken welke hij in de ziekenkamer, aan het doodsbed, in de snijkamer ontving, te verwerken tot kleine schetsen, vluchtige penteekeningen of meer uitgewerkte aquarellen.
Wanneer een arts zich met kunst bezighoudt, dan is er, tenzij hij de kunst enkel als ontspanning beschouwe, en dus reactie zoekt, - in welk geval hem de muziek den besten dienst zal bewijzen - dan is er alle kans dat het realistische kunst zal zijn. Opmerken, lang en herhaaldelijk opmerken, rekening houden met de kleinste verschijnselen, die aan eens anders blik ontgaan; zich niet door zijn gevoel laten beheerschen, maar kalm staan, schijnbaar onbewogen, tegenover het treffendst lijden - ziedaar wat van den arts gevraagd wordt, en ziedaar ook de taak van den realistischen kunstenaar.
De schetsen van den heer Aletrino zijn dan ook realistische schetsen; soms zelfs, waar hij ons in de snijkamer brengt en twee bladzijden lang tot in de meest weerzinwekkende bijzonderheden een cadaver beschrijft, van zeer kras realisme. Maar daar, waar hij niet opzettelijk het licht laat vallen op deze tafereelen waarin meer de arts, de operateur, dan de kunstenaar aan het woord is, daar schildert hij tooneeltjes aangrijpend van waarheid.
In Een achtermiddag vinden wij zulk een tafereeltje waarin met de eenvoudigste middelen een stemming wordt weergegeven: de stemming van een zoon, die, plotseling naar huis geroepen wegens de ernstige ziekte van zijne moeder, tehuis komende zijne moeder reeds gestorven vindt. Des avonds zitten de huisgenooten bij elkander, als zooveel avonden, onder de helder brandende lamp in de gezellige voorkamer.
En telkens moest hij zich, door het vele spreken heen, met alle kracht herinneren dat zij alleen boven lag.
Hij was naar hare kamer gegaan om iets te halen. Op zijn teenen loopend, alsof zij sliep, was hij binnengekomen. De kamer was nog precies als 's middags, met 't neergelaten gordijn voor 't half opengeschoven venster, waardoor een scherpe koude lucht binnendrong, 't gordijn in matte welvingen opblazend. 't Was een trillende, doffe stilte, die er hing over haar breede ledekant en diep drukte op de ongelijke plooien van de deken, waaronder zij lag. Hij had voorzichtig de kast geopend, waaruit hij iets moest halen, omschrikkend bij het knarsen van het slot, alsof zij wakker zou worden van den klank. Maar toen hij aan het bed kwam, voor hij wegging, zag hij, bij het licht van de kaars, dat zij nog lag als dien ochtend, rustig op zij gebogen met haar goedige hoofd, altijd starend naar hetzelfde punt op den grond, ver, ver weg.
En ook daarna voelde hij het niet, dat zij dood was.
Eerst wanneer hij 's avonds te bed ligt, komt hij tot het bewustzijn, dat zij weg is voor goed. Telkens sluimert hij in, en telkens schrikt hij wakker. Den anderen dag gevoelt hij eerst recht, dat zijne moeder er niet meer is. ‘'t Leek hem alsof het gevoel van haar dood-zijn er in gevlijmd was gedurende den nacht en nu niet meer los kon. Overal was haar dood.’
Dit gansche gedeelte is treffend van eenvoudige waarheid.
Een dergelijken indruk geeft het begin van Avondwandeling: de wandeling van den arts in den tuin van het Gasthuis, nadat hij zijne nachtvisite gemaakt heeft, en daarbij het lijk van een teringzieke, voor wien hij sympathie gevoelde, geschouwd heeft. Ook hier is met enkele trekken de stemming getroffen.
Maar - en nu komen wij tot de gewichtigste bedenking, welke wij tegen deze schetsen hebben, - de tafereelen, die wij als brokken zuivere kunst bewonderden, staan niet op zich zelf, zij zijn slechts gedeelten van schetsen. Het bezoek aan de kamer, waar de gestorven moeder ligt, het langzaam opkomen van het bewustzijn van den dood dier moeder, zijn niet gebeurtenissen, welke wij bijwonen, maar slechts herinneringen, die op een achtermiddag bij den jongen man van wien verhaald wordt - niet bij den verhaler zelf - opkomen; herinneringen, die straks weer door andere zullen worden verdrongen. Zoo, als herinneringen, mijmeringen, invallende gedachten, staan zij daar, zonder veel samenhang met hetgeen voorafgaat of volgt. Er is in deze schetsen - op ééne belangrijke uitzondering na, waarvan wij nader zullen spreken - een totale afwezigheid van hetgeen men compositie noemt. Dit gebrek blijkt ook nog uit het herhaalde gebruik van dezelfde motieven, beelden, uitdrukkingen. Hiervan een paar voorbeelden.
In Uit den dood lezen wij: ‘Toen had hij plotseling een benauwd gevoel gekregen en de gedachte was door hem heengegaan als de snijdende kramp van een geneesmiddel: er zal een dag komen dat ik en allen om mij heen zullen zijn als dit cadaver.’ In Avondwandeling: ‘Er zal een dag komen, dat ik zoo zal liggen, onbewegelijk, stil en bleek.’ En twee bladzijden verder: ‘Zoo gaan zij allen, dacht hij, en ik ook.’ In Uit den dood vinden wij deze zinsnede: ‘Het deed hem goed zich-zelf pijn te doen’; en in Een achtermiddag: ‘In de moedelooze neerslachtigheid van dien middag voelde hij een wanhopigen lust in zich opwoelen zich zelf pijn te doen.’ En zoo meer. Het is steeds éénzelfde kleine kring van gebeurtenissen, beelden en gedachten, waarin de schrijver zich beweegt.
Doch al de bedenkingen, die wij reeds maakten en al de andere die wij nog zouden kunnen opwerpen, zetten wij ter zijde om te wijzen op ééne schets uit het tiental, voor welke wij niets dan lof hebben.
Het is de novelle Een einde, de geschiedenis van eene teringzieke in het gasthuis. Een droevige geschiedenis, in de sombere omlijsting van een gasthuiszaal met haar stille eentonigheid en kleurlooze rust, waar de uren voorbijschuiven in droomerigen regelmaat, en alleen de dagen van bezoek eenige afwisseling brengen; waar de dood rondwaart en vaak de een na de andere wordt weggedragen in de geheimzinnige bruine mand, waarvan de hengsels kreunend kraken. Met sobere juistheid, met diep, ingehouden gevoel is het langzame wegkwijnen van de arme wees geteekend; geen enkele wanklank, geen noodelooze uitweiding of overladen schildering komt de stemming van het geheel verstoren: er is niets te veel in, en niets te weinig.
Hier valt niets aan te halen, of het moesten de bladzijden zijn, waarin een dag van bezoek meesterlijk wordt beschreven. Men moet dit alles lezen, in zijn geheel.
Deze ééne schets is wel geschikt, ons een hoogen dunk te geven van het talent van den arts-novellist, en de tekortkomingen van de negen overige schetsen te doen vergeten.
Het is niet te voorspellen wat er van den heer Aletrino als novellist zal worden: of hij op het beperkte terrein, waarop hij zich tot dusver bewoog, steeds nieuwe stof, nieuwe motieven zal weten te vinden voor zijne novellistische schetsen, dan wel of zijn gezichtskring, zijn gedachtenkring zich ook buiten dat gebied zullen uitbreiden. Maar al schreef hij voortaan nooit iets anders meer dan recepten, dan zal het nog onze plicht wezen zijn naam te blijven noemen als dien van den schrijver van Een einde.
Images
Beste Boekenliefhebber
Fijn dat u een kijkje neemt in ons boekwinkeltje Lilith in Den Bosch.
Wij reageren altijd zo snel mogelijk op bestellingen. Heeft u binnen drie dagen geen reactie van ons ontvangen dan is onze nota mogelijk in uw spam-box (ongewenste email) geland.
We streven naar zo goed mogelijke beschrijvingen van de boeken. Kleine onvolkomenheden als potloodmarkeringen of namen en stempels van vorige eigenaren worden niet altijd vermeld. Wilt u zekerheid over de kwaliteit van een boek, dan kunt u ons daarover mailen. Op verzoek sturen we extra foto's.
Voor boeken die als brievenbuspakket binnen Nederland kunnen worden verstuurd bedragen de verzendkosten 3,95 euro (PostNL) Verzenden van boeken binnen Nederland per pakketpost kost 6,50 bij DHL. Ophalen van boeken is mogelijk na afspraak.
Een greep uit de mogelijke verzendtarieven:
Nederland
Postnl brievenbuspakket €3,95 (tot max. 28 mm dikte
Postnl pakket €7,00
DHL pakket €6,95
DHL afhaalpunt €4,45
België DPD pakket €8,88, klein pakket minder dan 3 kilo) €7,80
Postnl €9,00
Duitsland
DPD klein pakket tot 3kg €7,60 groot €9,90. PostNL €11,50.
Betalen vanuit het buitenland werkt zo:
Voor een betaling aan Antiquariaat Lilith met het IBAN NL27 INGB 0006 6508 24, volg je deze stappen:
Via Online Bankieren:
1. Log in op je online bankomgeving.
2. Kies voor een SEPA-overschrijving (normaal gesproken de standaardoptie voor Europese overschrijvingen).
3. Vul de volgende gegevens in:
1. IBAN: NL27 INGB 0006 6508 24
2. Naam van de ontvanger: Antiquariaat Lilith
3. BIC (optioneel): ING Bank heeft als BIC-code INGBNL2A, (maar dit is meestal niet vereist voor een SEPA-overschrijving.)
4. Vul het bedrag in.
5. Omschrijving/referentie: in dit geval: 4/10/24 1
6. Valuta: Dit zal automatisch in euro zijn.
7. Datum van uitvoering: Kies of je de betaling onmiddellijk of op een latere datum wilt uitvoeren.
8. Controleer alle gegevens en bevestig de betaling.
- Tous les livres sont en état complet et normal, sauf indication contraire. De petites imperfections comme une page collée ou un nom sur la feuille ne sont pas toujours mentionnés
- Vous gérez directement cette commande avec Lilith
- Après votre commande vous et Lilith recevrez une confirmation par e-mail. Dans l'e-mail que vous pouvez trouver, vous pouvez trouver le nom et l'adresse de Lilith
- L'acheteur paie les frais de livraison, sauf accord contraire
- Lilith peut demander un prépaiement
- Boekwinkeltjes.nl essaie de rapprocher les acheteurs et les vendeurs. Boekwinkeltjes.nl n'est jamais impliqué dans un accord entre l'acheteur et le vendeur. Si vous avez un différend avec un ou plusieurs utilisateurs, vous devez le réparer vous-même. Vous indemnisez Boekwinkeltjes.nl de toute réclamation.