Titre
De greep van den tijd
Auteur
Zoetmulder, A. Jurriaan
Langue
néerlandais
Éditeur
Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur (Nederlandsche Bibliotheek), Amsterdam
Prix
€ 35,00(Excl. toute livraison)
Détails
1929, 294 blz. + 7 blz. uitgeversreclame, originele bordeauxrode linnen uitgeversband met goudopdruk. Verscheen ook als feuilleton in het *Limburgsch Dagblad* (augustus 1929).
Plus d'informations
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Recensie (*Den Gulden Winckel*. Jaargang 28 (1929))
“…Zoetmulder geeft in zijn boek de geschiedenis van een eenvoudig brabantsch dorp, dat door een snel zich uitbreidende groot-industrie min of meer wordt ontwricht; dat na een dommel van eeuwen en eeuwen plotseling wordt opgetild naar het plan van een modern nijverheidscentrum. Het is te begrijpen, en Zoetmulder doet dat héél goed, dat ouderwetsch botst tegen modern, conservatisme tegen vooruitstrevendheid, gemoedelijkheid tegen haast, tevredenheid tegen begeerte; in het kort: het dorp tegen ‘de kolonie’.
Het dorp wordt in zijn gemoedelijke rust heel goed vertegenwoordigd door de neringdoende, tevreden burgerij en niet te vergeten door den ouden pastoor, die wel degelijk de gevaren voelt dreigen, maar met omzichtigheid en tact de beide tegengestelde elementen tracht te vereenigen en te bevredigen. Kapelaan Laakmans daarentegen is de strijdende, principieele verdediger van het oude, die in het betoog en preek, op vergadering en op huisbezoek vurig en fel aandringt op samenvatting, versterking van het bestaande, die openlijk stelling neemt tegen al het nieuwe, dat geloof en redelijkheid ondermijnt, de jeugd bederft, de brabantsche gemoedelijkheid vernietigt. De kolonie wordt eigenlijk alleen vertegenwoordigd door de machtige figuur van directeur Heesterbach, die al wat met hem samenwerken kan en wil opzweept in de haast en het enthousiasme voor de groeiende en bloeiende fabriek. Het conflict, de wegbrokkeling van het oude door deze moderne grootindustrie is de inhoud van dit boek.
Prachtig teekent Zoetmulder ons beide partijen. Al dadelijk in het begin treft de gemoedelijke rust van het dorp en zijn bewoners, en ge gevoelt oogenblikkelijk, dat dit de toestand van eeuwen moet zijn geweest: kalme bezadigdheid door niets gebroken. Ziet hier de beschrijving van zoo'n dorper: ‘Aangedrenteld met z'n maaiend beenenbeweeg, de handen diep hangend in de steekzakken van zijn slobberbroek, naderde Wijnand Larysse langs het smalle moestuinpad, dat van de looierij, den hof halveerend, recht op 't achterhuis aanliep. Hij was 'n grof gebouwd man, goedmoedig-boersch van uiterlijk door 't glad geschorene van z'n gezicht, waarin rond den mond 'n paar trekken fijntjes geëtst waren, die er 'n voortdurenden, zoeten glimlach op teekenden’ (blz. 21).
En dan wat verder: ‘Met z'n bedaard drentelloopje wandelde Larysse de dorpsstraat door in de richting van 't huis van Fons Vervenne, den brouwer. Telkens had hij groeten te beantwoorden naar links en naar rechts, wat hij deed met 'n plechtstatig, als zegenend handgebaar. 't Was druk op straat, maar 'n vredige, kalme, bijna geluidlooze drukte van dorpelingen, die de binnenhuis-zwoelte ontvluchtend, kalm 'n avondwandelingetje maakten, of op hun stoepen zaten of bij de oude linde 'n buurtpraatje hielden. Tegen 't lage muurtje, dat, 'n ruim voorplein afscheidend, 't kerkgebouw omgaf, stonden opgeschoten jongens met meiden te ginnegappen. Het was 't dorpsbeeld, dat Wijnand Larysse, zoover z'n herinnering terugging, op dergelijke warme zomeravonden had aanschouwd.’
Maar: ‘in de jongemeiden was 'n zin voor modieuzen opschik gevaren, die haar deed kleeden als meisjes uit de stad. De wereldschheid kwam er op 'n schrikbarende manier in. En je hoefde niet te vragen, waar ze 't vandaan haalden. Je kon als 't ware aan de kleeren zien waar ze werkten. 't Was allemaal jong volk van de fabriek van Heesterbach, dat al wat het verdiende aan 't lijf hing of opsnoepte.’ In het kort: ‘Ja, 't dorp ging wel vooruit, maar in de verkeerde richting.’
Daartegenover de fabriek: ‘De fabriekssirene sneed haar waarschuwingsroep door de landelijke ochtendstilte – twee langgerekte gillen als kreten van 'n gepijnigd dier – en langzaam slentervoetten de arbeiders, die buiten de poort op dit sein hadden gewacht, het wijde voorplein op, dat aan drie zijden omsloten was door de massale, stugge gevelfronten der uit-beton-opgetrokken gebouwen.’
Ge begrijpt welke strijd tusschen deze twee kringen moet losbreken om: de groeiende macht van de fabriek, het toenemen van de bevolking, ongekende moeilijkheden van het gemeentebestuur, het binnendringen van liberale en socialistische principes. En langzaamaan zinkt het oude dorp weg, ondanks het fanatiek optreden van kapelaan Laakmans, of wellicht juist daardoor. Want hij is het, die de tegenstellingen verscherpt, die de lauwe middenmoot, wanneer men niet zijn, dat is de onvoordeelige, partij kiest, in de armen van de tegenstanders duwt. In de eerste plaats ontvallen hem de winkeliers, die hun zaken tot hun vreugde kunnen uitbreiden of goed verkoopen, dank zij de fabriek; maar ook ontvalt hem het jonge volk, dat nu òf veel verdient en dus zich ongekende weelde kan veroorloven, òf de verlokkende luxe telkens ziet en zich die nu wenscht te veroorloven.
Zoetmulder is geen beginneling. Men merkt voortdurend, hoe hier een beslagen auteur zich op het ijs begeeft, hij glijdt niet uit, maakt geen buitelingen, maar als geroutineerd man-van-het-vak gaat hij rustig op zijn doel af, zich de losheid van beweging gevend, een volleerd rijder passend. Zoetmulder heeft dus geen partij gekozen, nergens ontsnapt hem een smalende opmerking van geringschatting, nergens geeft hij zich over aan de verlokking van propaganda-voor-eigen-inzicht.
Volmaakt boven de partijen laat hij allen tot hun recht komen en teekent met bewonderenswaardige neutraliteit ieders fouten: Heesterbach in zijn daverende arbeidskracht en zijn onverzadigbare machtsbegeerte; Laakmans met zijn fanatieke geloofsijver, eerzucht en tactloosheid soms; pastoor Sewaldt in zijn fijne rust, die soms zweemt naar gebrek aan durf; het jonge mevrouwtje Van Waelre met haar verlatenheid en trots, en haar man in zijn drukke, absorbeerende werkzaamheden.
Derhalve: dit boek verkondigt niets en belijdt niets, dit boek toont enkel aan, zonder een kwaadaardig licht op de één neer te gieten of in welwillende halfschaduw een ander te zetten; Zoetmulder staat buiten dit alles. Daarom doet deze roman u geenszins verwoed naar uw pen grijpen, houdt u niet dagenlang in de beklemmende ban van zijn betoog gevangen of stort u niet vol medelijden of woede over schandelijke misstanden, onbegrepen idealisme of wat ge wilt.
Dit boek is niet van een verbijsterende gedachtenrijkdom, het opent geen verschieten, waarin uw blik met schrik geen enkel houvast weet te ontdekken. Maar in zijn rustige verhaaltrant, zijn juiste psychologie, zijn welafgewogen détailbeschouwing maakt het uw blijvende belangstelling gaande. En het einde, nieuwsgierige lezeres? Wel, zooals deze roman moest eindigen …”
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Trefwoorden
Nederlandse literatuur, roman, interbellum, Brabant, industrialisatie, dorpsleven, feuilleton
Images
Beste Boekenliefhebber
Fijn dat u een kijkje neemt in ons boekwinkeltje Lilith in Den Bosch.
Wij reageren altijd zo snel mogelijk op bestellingen. Heeft u binnen drie dagen geen reactie van ons ontvangen dan is onze nota mogelijk in uw spam-box (ongewenste email) geland.
We streven naar zo goed mogelijke beschrijvingen van de boeken. Kleine onvolkomenheden als potloodmarkeringen of namen en stempels van vorige eigenaren worden niet altijd vermeld. Wilt u zekerheid over de kwaliteit van een boek, dan kunt u ons daarover mailen. Op verzoek sturen we extra foto's.
Voor boeken die als brievenbuspakket binnen Nederland kunnen worden verstuurd bedragen de verzendkosten 3,95 euro (PostNL) Verzenden van boeken binnen Nederland per pakketpost kost 6,50 bij DHL. Ophalen van boeken is mogelijk na afspraak.
Een greep uit de mogelijke verzendtarieven:
Nederland
Postnl brievenbuspakket €3,95 (tot max. 28 mm dikte
Postnl pakket €7,00
DHL pakket €6,95
DHL afhaalpunt €4,45
België DPD pakket €8,88, klein pakket minder dan 3 kilo) €7,80
Postnl €9,00
Duitsland
DPD klein pakket tot 3kg €7,60 groot €9,90. PostNL €11,50.
Betalen vanuit het buitenland werkt zo:
Voor een betaling aan Antiquariaat Lilith met het IBAN NL27 INGB 0006 6508 24, volg je deze stappen:
Via Online Bankieren:
1. Log in op je online bankomgeving.
2. Kies voor een SEPA-overschrijving (normaal gesproken de standaardoptie voor Europese overschrijvingen).
3. Vul de volgende gegevens in:
1. IBAN: NL27 INGB 0006 6508 24
2. Naam van de ontvanger: Antiquariaat Lilith
3. BIC (optioneel): ING Bank heeft als BIC-code INGBNL2A, (maar dit is meestal niet vereist voor een SEPA-overschrijving.)
4. Vul het bedrag in.
5. Omschrijving/referentie: in dit geval: 4/10/24 1
6. Valuta: Dit zal automatisch in euro zijn.
7. Datum van uitvoering: Kies of je de betaling onmiddellijk of op een latere datum wilt uitvoeren.
8. Controleer alle gegevens en bevestig de betaling.
- Tous les livres sont en état complet et normal, sauf indication contraire. De petites imperfections comme une page collée ou un nom sur la feuille ne sont pas toujours mentionnés
- Vous gérez directement cette commande avec Lilith
- Après votre commande vous et Lilith recevrez une confirmation par e-mail. Dans l'e-mail que vous pouvez trouver, vous pouvez trouver le nom et l'adresse de Lilith
- L'acheteur paie les frais de livraison, sauf accord contraire
- Lilith peut demander un prépaiement
- Boekwinkeltjes.nl essaie de rapprocher les acheteurs et les vendeurs. Boekwinkeltjes.nl n'est jamais impliqué dans un accord entre l'acheteur et le vendeur. Si vous avez un différend avec un ou plusieurs utilisateurs, vous devez le réparer vous-même. Vous indemnisez Boekwinkeltjes.nl de toute réclamation.