Titre
Erica Jaarboekje der Maatschappij van Weldadigheid, 1884
Auteur
Redactie Maatschappij van Weldadigheid .w.o. A. F. Eilerts de Haan; F. B. Löhnis en J. M. Jongkindt Coninck
Langue
néerlandais
Éditeur
D.B. Centen, Amsterdam
Prix
€ 86,50(Excl. toute livraison)
Détails
1883, 1e druk, xxvii, 194 [3],12 blz. Origineel roodbruinlinnen uitgeversband met goudopdruk op de rug en blinddruk op de platten.
Plus d'informations
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Voorzijde bevat naast het titelblad een meerkleurige litho van de fabriek tot het verduurzamen van groenten en vruchten te Frederiksoord (zie artikel: De fabriek van den Heer Willem Sepp te Frederiksoord).
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Provenance
Op de binnenkant van het voorplat de naamstempel van J.M. Spaander.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Erica. Jaarboekje van de Maatschappij van Weldadigheid
Periodiek verschenen 1865–1908. Opgericht om maatschappelijke misvattingen over de Koloniën te corrigeren en belangstelling te wekken voor de Maatschappij.
De opbrengsten werden besteed aan dag- en avondscholen, alsook aan teken-, naai- en breionderwijs. Bevat bijdragen van o.a. A.F. Eilerts de Haan, Waling Dykstra, C. Cammenga en Philadelphus. Zowel literaire stukken als maatschappelijke verslagleggingEerste redactie: A.F. Eilerts de Haan, C.J.M. Jongkindt Coninck, IJ. van Konijnenburg. Naast organisatieverslagen bevat het jaarboek literaire bijdragen van bekende auteurs zoals Waling Dykstra, Wilhelmina Heyl, en S. van Scheltema. Na afnemende belangstelling werd de uitgave in 1908 beëindigd.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Enkele artikelen zijn:
1. A. F. Eilerts de Haan – Instituut tot onderwijs van Blinden te Amsterdam (blz. 15–28)
Eilerts de Haan beschrijft het Amsterdamse Blindeninstituut als voorbeeld van plichtsgetrouwe zorg en onderwijskundige vooruitgang. De leerlingen leren lezen in braille, bestuderen talen, zingen koorstukken en spelen muziek van Haydn en Mozart. Hij benadrukt dat echte opvoeding niet uit medelijden ontstaat, maar uit respect voor het geestelijk vermogen van blinden:
Eilerts de Haan biedt een levendige reportage van zijn bezoek aan het Blindeninstituut in Amsterdam. Hij beschrijft de school niet slechts als onderwijsinstelling, maar als een plek van toewijding, arbeid en vooruitgang voor een vaak vergeten groep. De auteur benadrukt de maatschappelijke waarde van dit instituut, dat zijn ontstaan dankt aan de vrijmetselarij, die de oprichting in 1808 initieerde vanuit de loges La Charité, La Bien Aimée, Concordia Vincit Animos en La Paix (blz. 15).
Het onderwijs aan blinden wordt geprezen om zijn degelijkheid en brede opzet. Kinderen worden al op zesjarige leeftijd opgenomen en kunnen tot hun achttiende blijven (blz. 23). Het instituut onderwijst in twee alfabetten: het traditionele en het internationale brailleschrift. Over het belang van laatstgenoemde merkt hij op:
“Daardoor wordt de prijs geringer en er ontstaat een zekere band tusschen de blinden in alle oorden der wereld.” (blz. 24)
Eilerts de Haan beschrijft de lespraktijk met empathie, maar zonder sentimentaliteit. Hij wijst op de extra moeilijkheden van het blindenonderwijs, maar ook op de toewijding van de leerkrachten:
“Hier moet toewijding bestaan voor eene hoogst moeilijke taak. Moeilijke ja, maar tevens dankbare.” (blz. 23)
Saillant is zijn observatie dat leerlingen ondanks hun handicap opmerkelijke intellectuele prestaties leveren. Bij een demonstratie leest een leerling moeiteloos een onbekende Franse tekst en vertaalt deze vlot — een bewijs dat het hier niet om uit het hoofd geleerde fragmenten gaat, maar om echt begrip (blz. 27).
Ook de muzikale en literaire vorming komt aan bod. De leerlingen zingen koorstukken van Haydn, spelen Mozart op de piano en reciteren Franse en Duitse gedichten. Eilerts de Haan merkt met bewondering op:
“Wij deden de ervaring op, dat op dit Instituut de rechten van het gemoedsleven erkend en gehuldigd worden.” (blz. 28)
Het artikel sluit af met een korte blik op het verbonden gesticht voor volwassen blinden aan de Stadhouderskade, dat onder hetzelfde bestuur valt. Hier worden voornamelijk praktische werkzaamheden verricht zoals mandenmaken, breien en stoelenmatten (blz. 17).
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
2. F. B. Löhnis – Eene school voor mandenmakers (blz. 105–117)
Löhnis beschrijft hoe in de kolonie Frederiksoord en in Duitsland de mandenmakerij werd heropgewekt als ambacht en huisindustrie. De Maatschappij had te Frederiksoord eigen mandenmakerijen en streefde naar zelfvoorziening in wilgentwijgen. . Artikelbespreking:
Het artikel bespreekt de mandenmakerij als vorm van arbeidsvoorziening en ambachtelijke scholing binnen én buiten de koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid. Centraal staat de mandenmakersschool te Heinsberg (Duitsland), opgericht in 1881 en gesteund door het Pruisische ministerie van Handel en Nijverheid. Deze school werd door de Maatschappij bezocht en als voorbeeld gezien voor modern vakonderwijs. De auteur benadrukt echter dat de mandenmakerij ook in Nederland, met name in de kolonie Frederiksoord, een gevestigde praktijk was:
“De Maatschappij van Weldadigheid heeft met hare twee groote mandenmakerijen bij deze zaak [...] besloten ondergeteekende de mandenmakersschool [...] te gaan bezichtigen.” (blz. 114)
De tekst vermeldt expliciet dat de Maatschappij streefde naar volledige voorziening in eigen grondstoffen via wilgenaanplant en dat men inspiratie zocht in buitenlandse modellen:
“De ondergeteekende heeft dan ook wat de toekomst betreft der mandenmakerijen te Frederiksoord groote moed.” (blz. 115)
De buitenlandse school kende drie hoofdvormen van ambachtelijke training:
1. Gestellarbeit – vervaardiging van meubels uit wilgenhout en riet
2. Schienenarbeit – fijn vlechtwerk met gespleten twijgen
3. Geschlagene Arbeit – grof mandwerk met klopijzer
Met name het geschlagene Arbeit leek nauw aan te sluiten bij het werk in Frederiksoord. Men poogde het Nederlandse werk uit te breiden richting fijnmandwerk, waarvoor men modellen uit Duitsland wenste over te nemen (blz. 115–116).
De school in Heinsberg gold als model voor een ideaal waarin ambachtelijke vorming, zelfredzaamheid van kolonisten en economische rendabiliteit samenkwamen. Door het vergelijken van technieken en opleidingsstructuren hoopte men de Nederlandse mandenmakerijen op een hoger plan te brengen. De tekst laat zien dat de Maatschappij niet enkel reproduceerde, maar actief investeerde in vakontwikkeling.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
J. M. Jongkindt Coninck – De fabriek van den Heer Willem Sepp te Frederiksoord (blz. 190–193)
Het artikel beschrijft de aanleg en gedachte achter een fabriek voor het conserveren van groenten en vruchten, opgericht door Willem Sepp in Frederiksoord in mei 1881. Deze fabriek werd opgericht in het voormalige huis van de adjunct-directeur en was volgens de auteur meer dan een economische voorziening: ze stond model voor een hervormingsgedachte binnen de Maatschappij van Weldadigheid.
Sepp’s kernidee is dat de verbetering van productie en levensstandaard van binnenuit moet komen. In plaats van bevel of toezicht stelt hij persoonlijke verantwoordelijkheid en arbeidsethos centraal:
“Noch de Directeur, noch de Onder-directeuren, noch de opzieners kunnen in deze door bevelen iets tot stand brengen; de bevolking zelve moet doordrongen zijn, dat het hier haar eigen voordeel betreft.” (blz. 191)
Sepp koppelt dit aan een pleidooi voor beter gebruik van grond en middelen, en formuleert het volkswijs:
“Die niet mest, mist het al.” (blz. 192)
En elders benadrukt hij:
“Wat ge doet, doe dat goed en niet ten halve.” (blz. 191)
Hij stelt voor dat een toekomstige opvolger van hem mogelijk alsnog een tuinbouwschool opricht, om zijn ideeën over systematische arbeid en kennisoverdracht verder uit te bouwen. De auteur sluit af met een oproep tot morele waardering van Sepps initiatief:
“Zijne fabriek bloeie, en zij tot direct voordeel voor hem, zoowel als indirect voor de vrijboeren en arbeiders in onze Maatschappij!” (blz. 193)
De tekst positioneert Willem Sepp als hervormer die vakkennis, bodemverbetering en arbeidsplicht in één gedachte samenbrengt. Zijn opvattingen weerspiegelen een praktisch idealisme, nauw verbonden met de beginselen van de Maatschappij van Weldadigheid, maar gericht op daadwerkelijke economische en morele vooruitgang van onderop.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
4. J. A. H. Rr. – Het geheim der golven (blz. 129–164)
Dit novelle-achtige verhaal begint in Londen op een stormachtige novemberavond. Twee vrienden bespreken hun lot, waarbij de hoofdfiguur Morton afscheid neemt van zijn oude leven. Hij vertrekt naar Indië om een ambtelijke post te vervullen. Morton is vastbesloten de sleur van zijn leven te doorbreken en “op een nieuw arbeidsveld lauweren te gaan oogsten” (blz. 129).
Na zijn vertrek per schip wordt hij tijdens de reis geconfronteerd met zwaar weer. Het schip is overladen, wat hem doet opmerken:
“Alweer het oude liedje [...] worden tal van menschenlevens opgeofferd.” (blz. 138)
De reis ontwikkelt zich tot een symbolisch traject van herinnering en zelfonderzoek. Tijdens het stormgeweld denkt Morton aan zijn jeugd, aan zijn verloren liefde Paula, en aan de onmogelijkheid om terug te keren naar dat wat geweest is. Terwijl de golven dichterbij lijken te komen, blijft hij innerlijk kalm:
“Hij gevoelde zich volkomen kalm bij dit dreigend vooruitzicht.” (blz. 138)
De storm vertegenwoordigt het ‘geheim der golven’: een metafoor voor vergankelijkheid, onvervulde verlangens en de onverzettelijkheid van het lot. In zijn laatste overpeinzingen aan boord keert Morton terug naar de herinnering aan Paula – de naam draagt het schip zelf – alsof de golven haar terugbrengen in zijn gedachten, op de grens van het leven.
Het verhaal eindigt zonder duidelijk lot van het schip, maar met een krachtige morele toon: over plicht, gemis en waardige aanvaarding van het onafwendbare. De stijl is ingetogen, de sfeer melancholiek.
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Inhoudsopgave
Tijdperken. Tarief der zegels
Kalender. Verjaardagen van het Koninklijk Huis
Voorwoord
Lijst van de Voorzitters, Secretarissen en Penningmeesters van de Afdeelingen der Vereeniging: de Maatschappij van Weldadigheid, met aanwijzing van het Ledental
Militaire Afdeelingen
Correspondenten, die zich met de inning der contributiën en de behartiging der belangen van de Maatschappij van Weldadigheid welwillend hebben belast
Verzameling der ledentallen
Bestuur der Maatschappij van Weldadigheid
Lidmaatschap
Giften en Legaten van ƒ10.— en hooger
Bibliotheek der Maatschappij van Weldadigheid
Bijdragen en artikelen:
A. F. Eilerts de Haan – Instituut tot onderwijs van Blinden te Amsterdam
P. C. J. Meys – Barbarossa’s ontwaken
E. Laurillard – Eene Maatschappij op de Heide
Philadelphus – Levensvragen
M. Dykstra – Sémans Sister
M. E. v. d. Meulen – Drie Uitstapjes in de Maatschappij van Weldadigheid en hare omstreken
J. J. L. ten Kate – Sneldichten
U. J. Meys – Het Roosje
C. Cammenga – God in den mensch!
P. Hasebroek – In den Oogst
C. Honigh – Een vernietigd Visschersdorp
W. Th. van Griethuysen – Een Stiefkind
P. C. J. Meys – Uit den Knapentijd
P. van der Veen – Bij een Rozenknop
F. F. C. Steinmetz – De Redder
Adriani – Bij den aanvang des jaars
A. Smit – Album-Bladen
F. B. Löhnis – Eene School voor Mandenmakers
C. Cammenga – Eerlijk verkregen
De D. H. K. – Joannes de Dooper. Bij de schilderij van C. Kruseman
S. van Scheltema – Herfstverzuchting
A. H. Rr. – Het geheim der golven
Philadelphus – Een drietal Puntdichten
Wilhelmina Heyl – Scheiden en wederzien
Wilhelmina Heyl – Losse gedichtjes
C. J. M. Jongkindt Coninck – Op reis naar Montreux
Helena – Hooge roeping
C. S. Adama van Scheltema – Te Huis
J. M. Jongkindt Coninck – De Fabriek van den Heer J. M. de Sepp te Frederiksoord
P. C. J. Meys – Laatst geluk
Waling Dykstra – Myn lytse Frjeun
Ik zag mijn liefje weenen
Het meisje en de vlinder
(Woorden van P. C. J. Meys; muziek van F. J. van der Heijden)
༺༺༻ ʚɞ ༺༺༻
Zoekwoorden
maatschappij tot weldadigheid, jaarboekje, kolonies, Frederiksoord, mandenmakerij, blindenonderwijs, Willem Sepp, arbeidsethos, tuinbouw, sociaal experiment, Weldadigheidskoloniën, Erica-reeks, 19e eeuw, koloniale nijverheid, stormverhaal, zedelijk idealisme, Paula
Images
Beste Boekenliefhebber
Fijn dat u een kijkje neemt in ons boekwinkeltje Lilith in Den Bosch.
Wij reageren altijd zo snel mogelijk op bestellingen. Heeft u binnen drie dagen geen reactie van ons ontvangen dan is onze nota mogelijk in uw spam-box (ongewenste email) geland.
We streven naar zo goed mogelijke beschrijvingen van de boeken. Kleine onvolkomenheden als potloodmarkeringen of namen en stempels van vorige eigenaren worden niet altijd vermeld. Wilt u zekerheid over de kwaliteit van een boek, dan kunt u ons daarover mailen. Op verzoek sturen we extra foto's.
Voor boeken die als brievenbuspakket binnen Nederland kunnen worden verstuurd bedragen de verzendkosten 3,95 euro (PostNL) Verzenden van boeken binnen Nederland per pakketpost kost 6,50 bij DHL. Ophalen van boeken is mogelijk na afspraak.
Een greep uit de mogelijke verzendtarieven:
Nederland
Postnl brievenbuspakket €3,95 (tot max. 28 mm dikte
Postnl pakket €7,00
DHL pakket €6,95
DHL afhaalpunt €4,45
België DPD pakket €8,88, klein pakket minder dan 3 kilo) €7,80
Postnl €9,00
Duitsland
DPD klein pakket tot 3kg €7,60 groot €9,90. PostNL €11,50.
Betalen vanuit het buitenland werkt zo:
Voor een betaling aan Antiquariaat Lilith met het IBAN NL27 INGB 0006 6508 24, volg je deze stappen:
Via Online Bankieren:
1. Log in op je online bankomgeving.
2. Kies voor een SEPA-overschrijving (normaal gesproken de standaardoptie voor Europese overschrijvingen).
3. Vul de volgende gegevens in:
1. IBAN: NL27 INGB 0006 6508 24
2. Naam van de ontvanger: Antiquariaat Lilith
3. BIC (optioneel): ING Bank heeft als BIC-code INGBNL2A, (maar dit is meestal niet vereist voor een SEPA-overschrijving.)
4. Vul het bedrag in.
5. Omschrijving/referentie: in dit geval: 4/10/24 1
6. Valuta: Dit zal automatisch in euro zijn.
7. Datum van uitvoering: Kies of je de betaling onmiddellijk of op een latere datum wilt uitvoeren.
8. Controleer alle gegevens en bevestig de betaling.
- Tous les livres sont en état complet et normal, sauf indication contraire. De petites imperfections comme une page collée ou un nom sur la feuille ne sont pas toujours mentionnés
- Vous gérez directement cette commande avec Lilith
- Après votre commande vous et Lilith recevrez une confirmation par e-mail. Dans l'e-mail que vous pouvez trouver, vous pouvez trouver le nom et l'adresse de Lilith
- L'acheteur paie les frais de livraison, sauf accord contraire
- Lilith peut demander un prépaiement
- Boekwinkeltjes.nl essaie de rapprocher les acheteurs et les vendeurs. Boekwinkeltjes.nl n'est jamais impliqué dans un accord entre l'acheteur et le vendeur. Si vous avez un différend avec un ou plusieurs utilisateurs, vous devez le réparer vous-même. Vous indemnisez Boekwinkeltjes.nl de toute réclamation.