Titre
De Ontkenning van het Bestaan der Materie en de Moderne Physiologische Psychologie
Auteur
Koster, W.
Langue
néerlandais
Éditeur
H.D. Tjeenk Willink en Zn.
Prix
€ 25,00(Excl. toute livraison)
Détails
1904, eerste druk, VI,180 blz., genaaid in origineel grauwpapieren uitgeversomslag met zwartopdruk.
Plus d'informations
-=-
Recensie uit Onze Eeuw, jaargang 5 (1905) door Jhr. B.H.C.K. van der Wijck:
Het boek, dat de 70-jarige hoogleeraar Dr. W. Koster heeft in het licht gezonden, is een uiterst hoffelijke, maar nogtans zeer scherpe bestrijding van de wereldbeschouwing der moderne positivisten: Mach, Ostwald, Ziehen, Poincaré en anderen.
Onder positivisten hebben we denkers te verstaan, die niet meer willen bevestigen dan ze op grond van onbetwistbare gegevens kunnen verantwoorden. Om die reden weigeren zij met begrippen als causaliteit te werken, welke verder reiken dan de ondervinding. Men ziet wel, dat een losgelaten steen valt, maar niet, dat hij moet vallen, dat de aarde door haar aantrekkingskracht hem dwingt te vallen. Causaliteit is volgens de positivisten een fetisj. Zij willen enkel beschrijven, alle dusgenaamde metaphysica in den ban doen.
Zoo zegt Mach: "De wereld bestaat uit Farben, Tönen, Wärmen, Drücken, Räumen, Zeiten u.s.w." Hier worden met kleuren, geuren enz. ook ruimten en tijden als elementen der wereld opgevat. Wij begrijpen hoe Mach daartoe komt. De aanschouwing van rood kunnen wij niet naar willekeur vervangen door die van groen of zwart. Maar evenmin kunnen wij een cilinderhoed zien alsof hij den vorm van een suikerbrood had, of wat als gelijktijdig zich voordoet doorleven als waren het twee door een etmaal gescheiden ondervindingen. In al deze gevallen hebben we de werkelijkheid te aanvaarden zooals ze ons gegeven wordt.
Toch is er in een ander opzicht groot verschil tusschen tijden en ruimten eenerzijds, kleuren en geluiden anderzijds. Een minuut is niet iets, dat geproefd, geroken, gezien wordt. Zal tijdsverschil gekend worden, dan is er een blijvend ik noodig, dat de opvolging der oogenblikken als zoodanig doorleeft. Uit zand is geen strik te draaien. Zoo wordt er voor aanschouwing van een uitgebreide wereld een subjekt vereischt, hetwelk zich zelf als middelpunt der ruimte opvat en ten opzichte van zich zelf de dingen onderscheidt, als links en rechts, vóór en achter, boven en onder geplaatst. De voorstelling van tijd moet ons eigen zijn, zullen we ons door een wereld waarin tijd heerscht omgeven achten. De voorstelling van ruimte moet ons eigen zijn, zullen we ons door een uitgebreide wereld omgeven achten. Om het in de taal van Kant uit te drukken: tijd en ruimte zijn wetten van waarneming. Vandaar dat we a priori kunnen bepalen wat van ruimte en tijdsbetrekkingen noodzakelijk gelden moet. Nooit hebben we een voet in Mexico of op de planeet Mars gezet; toch weten we, dat de eigenschappen van een bol er dezelfde zijn als in Nederland en dat verschillende minuten er niet gelijktijdig zijn. De geest oordeelt hier over wat ligt binnen zijn eigen sfeer.
Volgens Mach bestaat de wereld uit gewaarwordingen en voorstellingen. Hij oordeelt gelijk Ostwald: "De mensch kent niets buiten gewaarwordingen en voorstellingen. Wat we stoffelijke dingen noemen zijn slechts teekenen of symbolen, welke het denken kortheidshalve gebruikt, om groepen van gewaarwordingen aan te duiden."
Deze "immanente philosophie" schijnt aannemelijk. De geleerdste natuurkundige kent enkel zijn denkbeelden over de materie en niet de materie zelve. De meest beroemde historicus kent enkel zijn denkbeelden over Caesar en kan ze niet vergelijken met Caesar zelf. Maar hier hebben we toch meer dan gewaarwordingen, voorstellingen, denkbeelden, n.l. een subject, dat ze verwerkt, met elkander in betrekking brengt, een subject, dat zeggen kan: ik, die gister dat aangaande Caesar las, ben dezelfde als die heden dit lees. Ook wordt er aan het object van het denkbeeld een andere werkelijkheid toegeschreven dan aan het vluchtig denkbeeld zelf. Caesar wordt geacht van zijn geboorte tot aan zijn dood onafgebroken te hebben bestaan.
Juist zoodanig blijvend subject en blijvend object wordt door de positivisten geloochend. Zij leeren: de tegenstelling tusschen subject en object geldt niet. Hun psychologie is atomistisch. Aardig voert hun Prof. Koster te gemoet: "Gewaarwordingen en voorstellingen stroomen toch niet door de lucht of den wereldether, en brengen niet, gelijk sneeuwvlokken en zandkorrels bij een windvlaag, toevallige groepeeringen in verschillende vormen voort. De “bewustzijns-sensatiën” van heupjicht of kiespijn, van vreugde of droefheid dwarrelen immers niet in een onbekend medium rond, tot zij op een gegeven oogenblik ook in een mensch voorkomen."
De positivisten maken zich volgens Prof. Koster aan een omkeering van de oorspronkelijke beteekenis der woorden, dus aan verkrachting van het spraakgebruik schuldig, wanneer ze dat verschil trachten weg te cijferen. De gewaarwordingen, zeggen zij, steken niet in ons hoofd. Nu, dat spreekt wel van zelf, daar gewaarwordingen psychische functiën zijn en het dus een ongerijmdheid is te vragen: waar zijn zij? Maar door de positivisten wordt dat op andere wijze bedoeld. Zij zeggen: ons hoofd zelf is Empfindung. Ook de sterrenhemel bestaat enkel uit Empfindungen. Hoe zou nu die oneindige sterrenhemel in het kleine hoofd passen?
Hierop is te antwoorden, dat reeds het kind in de wieg onderscheid maakt tusschen gewaarwording en voorwerp. De hongerige zuigeling zoekt de moederborst, d.w.z. mist de gewaarwording van het zuigen, maar vertrouwt dat de voorwaarde dier gewaarwording, dat de borst er toch is.
Images
Beste Boekenliefhebber
Fijn dat u een kijkje neemt in ons boekwinkeltje Lilith in Den Bosch.
Wij reageren altijd zo snel mogelijk op bestellingen. Heeft u binnen drie dagen geen reactie van ons ontvangen dan is onze nota mogelijk in uw spam-box (ongewenste email) geland.
We streven naar zo goed mogelijke beschrijvingen van de boeken. Kleine onvolkomenheden als potloodmarkeringen of namen en stempels van vorige eigenaren worden niet altijd vermeld. Wilt u zekerheid over de kwaliteit van een boek, dan kunt u ons daarover mailen. Op verzoek sturen we extra foto's.
Voor boeken die als brievenbuspakket binnen Nederland kunnen worden verstuurd bedragen de verzendkosten 3,95 euro (PostNL) Verzenden van boeken binnen Nederland per pakketpost kost 6,50 bij DHL. Ophalen van boeken is mogelijk na afspraak.
Een greep uit de mogelijke verzendtarieven:
Nederland
Postnl brievenbuspakket €3,95 (tot max. 28 mm dikte
Postnl pakket €7,00
DHL pakket €6,95
DHL afhaalpunt €4,45
België DPD pakket €8,88, klein pakket minder dan 3 kilo) €7,80
Postnl €9,00
Duitsland
DPD klein pakket tot 3kg €7,60 groot €9,90. PostNL €11,50.
Betalen vanuit het buitenland werkt zo:
Voor een betaling aan Antiquariaat Lilith met het IBAN NL27 INGB 0006 6508 24, volg je deze stappen:
Via Online Bankieren:
1. Log in op je online bankomgeving.
2. Kies voor een SEPA-overschrijving (normaal gesproken de standaardoptie voor Europese overschrijvingen).
3. Vul de volgende gegevens in:
1. IBAN: NL27 INGB 0006 6508 24
2. Naam van de ontvanger: Antiquariaat Lilith
3. BIC (optioneel): ING Bank heeft als BIC-code INGBNL2A, (maar dit is meestal niet vereist voor een SEPA-overschrijving.)
4. Vul het bedrag in.
5. Omschrijving/referentie: in dit geval: 4/10/24 1
6. Valuta: Dit zal automatisch in euro zijn.
7. Datum van uitvoering: Kies of je de betaling onmiddellijk of op een latere datum wilt uitvoeren.
8. Controleer alle gegevens en bevestig de betaling.
- Tous les livres sont en état complet et normal, sauf indication contraire. De petites imperfections comme une page collée ou un nom sur la feuille ne sont pas toujours mentionnés
- Vous gérez directement cette commande avec Lilith
- Après votre commande vous et Lilith recevrez une confirmation par e-mail. Dans l'e-mail que vous pouvez trouver, vous pouvez trouver le nom et l'adresse de Lilith
- L'acheteur paie les frais de livraison, sauf accord contraire
- Lilith peut demander un prépaiement
- Boekwinkeltjes.nl essaie de rapprocher les acheteurs et les vendeurs. Boekwinkeltjes.nl n'est jamais impliqué dans un accord entre l'acheteur et le vendeur. Si vous avez un différend avec un ou plusieurs utilisateurs, vous devez le réparer vous-même. Vous indemnisez Boekwinkeltjes.nl de toute réclamation.